Een vreemde vogel
Door Andries van der Beek

In "Uut 't Oldebroeck" van juli 2007 werd de Ekelenburg en zijn verschillende bewoners beschreven.
Het volgende artikel geeft meer informatie over één van deze bewoners.

In 1900 streek een vreemde vogel neer in Oldebroek die zich nestelde in de Ekelenburg en er tien jaar verbleef, het was Luite Klaver. Luite Klaver, 1870 - 1960, werd op 30 december 1870 in Hattem geboren als zoon van Hendrikus Jacobus Klaver en Evelina Lubberta Barendsen.

Vader Klaver was timmerman, kruidenier en sigarenhandelaar, een zeer ondernemende man. Later zou blijken dat zijn zoon uit het zelfde hout was gesneden, gezien zijn vele activiteiten in Oldebroek. Grootvader Klaver, eveneens timmerman heeft bij de verbouwingen van de Ekelenburg ook zijn steentje bijgedragen.

Luite trouwde in 1898 met Gerarda Jacoba Doyer afkomstig uit een gefortuneerde familie, het echtpaar kreeg drie kinderen, de oudste dochter de bekende schrijfster Clare Lennart werd in 1899 in Hattem geboren, na hun vestiging in Oldebroek werden nog dochter Evelina Hendrika en zoon Dirk Anton geboren. De jonge Luite kreeg in Hattem zijn eerste schilderslessen van de bekende IJsselschilder Jan Voerman sr. 1857 - 1941.


Luit Klaver op jonge leeftijd

Over Voerman de leermeester van haar vader schreef Clare Lennart: De uiterwaarden van de Homoet, van oudsher de gemeenschappelijke weiden van de Hattemer boeren, waren het geliefde werkterrein van Voerman. Op advies van Voerman studeerde Luite verder aan de Rijksacademie voor Beeldende kunsten in Amsterdam en werd zo doende professioneel kunstenaar, overigens naast een andere passie die van bloem- en fruitkweker. Het is dan ook niet verwonderlijk dat dit in zijn schilderijen is terug te vinden.

Luite had ook veel belangstelling voor oude karakteristieke huizen en met de koop van de Ekelenburg ging voor hem een droom in vervulling. Met geldelijke steun van de familie Doyer zette Luite de Kwekerij in Oldebroek op, zijn enthousiasme was echter groter dan zijn zakelijk inzicht, wat tenslotte na tien jaar experimenteren uitliep op een faillissement. De familie Klaver vertrok naar het buurschap Tongeren bij Epe, het vertrek uit Oldebroek werd door het gezin ervaren als een verdrijving uit het paradijs.

Schilderij van Luite Klaver, olie op doek

De belevenissen in Oldebroek en de prettige omgang met de dorpsbewoners staan beschreven in de boeken "Weleer I" en "II", geschreven door Clare en na haar dood in 1972 voltooid door haar zus Evelina, Uit principiële overwegingen waren de Klavers vegetariër, de dorpsdokter van Oldebroek dr. Ovink raadt hen aan om na de geboorte van de kinderen het vegetarisme te laten varen omdat vooral de moeder goede en krachtige voeding nodig had, het heeft ertoe geleid dat er koeien op stal kwamen en een biefstuk op tafel. Over de werkzaamheden van Luite als kweker ging veel roem uit, in het vakblad Floralia en dagblad de Telegraaf werd over de voortvarende kweker uit Oldebroek geschreven. Een product waarmee hij zijn tijd vooruit was waren de tomaten die toen nog vrij onbekend waren. Wie at er aan het begin van de twintigste eeuw tomaten in Nederland? De smaak van de Nederlander was nog niet rijp voor deze mooie sappige vrucht, iets wat we ons nu niet meer voor kunnen stellen.

De idealen van Luite waren wel eens te hoog gegrepen zo ontwierp hij in 1906 zijn dure met foto's geïllustreerde prijscourant waarin zijn producten, vaak tegen bodem prijzen, werden aangeboden, b.v. vaste planten voor twintig cent per stuk en kistjes met planten voor een gulden, bovendien nog franco thuis bezorgd.


Schilderij van Luite Klaver

De kunstenaar
De verhouding tussen de familie Klaver en de Oldebroeker bevolking was uitstekend, ook was het op de Ekelenburg een komen en gaan van bevriende kunstenaars. Het uiterlijk van Luite met zijn puntbaardje en de gleufhoed was typerend voor veel kunstenaars in die tijd.

Behalve kunstschilder en kweker was Luite ook een bekwaam fotograaf, in zijn Amsterdamse studententijd was fotograferen voor hem een leuke bijverdienste. Als voorbereiding voor zijn schilderijen maakte hij een dankbaar gebruik van het fototoestel, ook bekende collega's zoals George Hendrik Breitner, 1857-1923, deden dit veelvuldig.

Het boerenbedrijf voor Luite een bron van inspiratie. Een boerenerf met kippen en geiten kon hij in zijn directe omgeving bij de boerderijen van de families Van Loo en Spronk observeren en schilderen. De koeien in de weide kon hij vanuit zijn atelier aan de Mheneweg bestuderen en op het schildersdoek vastleggen. De Mheneweg was toen nog een romantische zandweg die in 1907 werd verhard in verband met de aanleg van de begraafplaats. De genoemde onderwerpen van het Veluwse landschap sluiten aan bij het werk van de schilders uit de Haagse school en de Veluwse tijdgenoten Jan van Vuuren, 1871-1941 en Ben Viegers, 1886-1947.


Schilderij Jan van Vuuren

In navolging van Jan Voerman ontstonden er eveneens IJsselgezichten bij Hattem in zijn Oldebroeker atelier. Verschillende plantenboeken werden met het werk van Luite geïllustreerd, het bekendste is het boek "Nederlandse planten" geschreven door Prof. Dr. J. Ritzema Bos, deze kolossale plantenatlas, in het Frans geschreven stond hoog aangeschreven bij de internationale boek- en kunsthandel, menige in Oldebroek gekweekte plant zal hierin zijn afgebeeld.


Illustratie van Luite Klaver, uit het boek "Nederlandse planten" .

Periode na Oldebroek
Vijf jaar na hun vertrek uit Oldebroek is de vrouw van Luite na een langdurige ziekte in Epe overleden. Om de huishouding te regelen neemt Luite een Belgische vluchtelinge als houdhoudster in dienst, deze vrouw kwam uit het Belgenkamp dat tijdens de Eerste Wereldoorlog op de Knobbel was ingericht. De Belgische leefde te royaal waardoor het huishouden te duur werd, zij bleef maar kort bij het gezin Klaver.

Het gezin keert terug naar Hattem en Luite hertrouwt daarin 1919 met Bertha Barendsen uit het landelijke 's Heerenbroek. Met zijn tweede vrouw neemt hij zijn intrek in het "Olde Spieker" een groot huis op landgoed Molecaten. Nieuwe experimenten nu op het gebied van kleurenfotografie gaan hem daar bezighouden. In 1945 overlijdt zijn tweede vrouw en na veel omzwervingen via zijn kinderen sterft hij op 28 november 1960 te Utrecht ten huize van zijn dochter Clare.


Luit Klaver op 90 jarige leeftijd